د افغانستان د کلیو بازار فرصت

د بازار نږدې کول د کلیو تولید کوونکو ته

احمد ضیا وحدت، دکتور (PhD) | اکتوبر 2026

د «افغانستان د کلیو بازار فرصت» (ARMO) موخه د بازار لپاره د نویو ځایونو پېژندل دي، څو د کلیو تولید کوونکي او کورني کاروبارونه په لږ وخت کې پېرودونکو ته ورسېږي او په پایله کې په افغانستان کې سوداګري او دندې زیاتې شي.

د افغانستان «برحاله بازارونه» د ولایتونو په مرکزونو او لویو ښارونو کې راټول دي، په دې کې هغه 40 بازارونه هم شامل دي چې د خوړو نړیوال پروګرام (WFP) یې څارنه کوي. د کلیو نیمایي خلک، یعنې د 25.4 میلیونو کلیوالو له جملې 12.3 میلیونه، د سړک له لارې له نږدې برحاله بازار څخه تر 60 دقیقو ډېر لرې اوسېږي. د افغانستان په کلیو کې د بازار د نویو ځایونو د پېژندلو لپاره، د ARMO تحلیل له هر مېشت مربع کیلومتر څخه تر نږدې برحاله بازار پورې د سړک له لارې د سفر وخت محاسبه کوي، هغه کلیوالي سیمې پیدا کوي چې تر یوه ساعت ډېر لرې دي، او د ولسوالیو هغه مرکزونه او ښارګوټي غوره کوي چې تر ټولو ډېر تولید کوونکي بازار ته نږدې کوي.

د بازار لپاره وړاندیز شوي ځایونه د ساحوي تایید او د عامه پانګونې د احتمالي پرېکړو لپاره یو لنډ فهرست دی. د ځای امنیت، ځمکه، د ټولنې رضایت او د سوداګرو غوښتنه باید له وروستۍ پرېکړې مخکې وارزول شي. د ARMO په راپور کې د هرې شمېرې او محاسبې لپاره د شواهدو حالت ښودل شوی دی.

د بازار لپاره وړاندیز شوي ځایونه په 34 ولایتونو کې

6.6 میلیونه

بې برخې کلیوال خلک (له ټولټال 12.3 میلیونه) تر 60 دقیقو دننه بازار ته لاسرسی مومي

898,000

تولید کوونکې کورنۍ له سوداګریز پلوه ګټه پورته کوي (1.9 میلیونه تر 60 دقیقو دننه لاسرسی مومي)

⁦$208⁩ میلیونه

په منځنۍ سناریو کې کلنی سوداګریز حساب، له ټیټې تر لوړې (⁦$104⁩ تر ⁦$312⁩ میلیونه)

6,546

مستقیمې دندې په منځنۍ سناریو کې، سربېره پر شاوخوا 10,474 غیرمستقیمو دندو

د افغانستان نږدې نیمایي کلیوال خلک د سړک له لارې له نږدې برحاله بازار څخه تر یوه ساعت ډېر لرې دي. د 96 کلیوالو بازارونو یوه شبکه چې په مناسبو ځایونو کې جوړه شي، له دوی څخه 6.6 میلیونه کسان یو ساعت ته نږدې راولي او په منځنۍ سناریو کې کولای شي کلنی شاوخوا ⁦$208⁩ میلیونه سوداګري وکړي.

وړاندیز شوي ځایونه وګورئ

وړاندیز شوی ځای د سړک له لارې 60 دقیقه یي پوښښ سیمه د ولایت مرکز د ځای د لیدلو لپاره پر نښه کلیک وکړئ. د ولایت د مشخصاتو د خلاصولو لپاره پر ولایت کلیک وکړئ.

مهمې موندنې

1
د کلیو نیمایي برخه له بازار څخه تر یوه ساعت ډېره لرې ده. د 25.4 میلیونو کلیوالو له جملې 12.3 میلیونه (48٪) د سړک له لارې د ولایت له مرکز، یوه لوی ښار یا د هغو 40 بازارونو له یوه څخه چې WFP یې څارنه کوي تر 60 دقیقو ډېر لرې اوسېږي. د هغه بزګر لپاره چې د خره یو بار محصول یا دوه پسونه د پلور لپاره لري، همدا یو ساعت، چې په ژمي کې ډېری وخت ډېر اوږدېږي، دا ټاکي چې پلور ارزښت لري که نه.
2
یوه منځنۍ شبکه له دې واټن څخه تر نیمایي ډېر ډکوي. د دې راپور 96 ځایونه 6.6 میلیونه بې برخې کلیوال خلک (54٪) له یوه بازار څخه تر 60 دقیقو دننه راولي. ډېری یې د ولسوالیو موجود مرکزونه یا بازاري ښارګوټي دي (43 د ولسوالیو مرکزونه او 53 بازاري ښارګوټي)، نو پر هغو سړکونو، مېشتو ځایونو او سوداګریزو دودونو ولاړ دي چې دمخه شته. منځنی ځای د سړک له لارې له نږدې برحاله بازار څخه 39 کیلومتره او 91 دقیقې لرې دی.
3
ارزښت په هغو ځایونو کې راټول دی چېرې چې اوبه لګېدونکې کرنه له کمزوري لاسرسي سره یو ځای کېږي. ننگرهار، غزنی، هلمند، هرات، کندز او تخار په منځنۍ سناریو کې د سوداګریز حساب له مخې مخکې دي، او هر یو یې د خپلو ځایونو په مجموعه کې کلنی تر ⁦$11.1⁩ میلیونه ډېر سوداګریز حساب لري. دا ولایتونه ډېر کلیوال نفوس، اوبه لګېدونکې باغداري یا د وریجو کښت، او داسې ولسوالۍ لري چې د نن ورځې له ولایتي بازارونو څخه لرې دي.
4
دوه ډوله بازارونو ته اړتیا ده. 60 ځایونه د تولید کوونکو بازارونه دي: د پوښښ سیمې ډېره برخه یې اوس مهال بې برخې ده او لومړیتوب د پلور لپاره یو خوندي او منظم ځای دی. 36 ځایونه د راټولولو او عمده پلور مرکزونه دي چې د ښارونو شاوخوا سیمو لکه کابل، کاپیسا، پروان، لوگر، لغمان او ننگرهار کې پراته دي، چېرې چې خلک دمخه بازار ته لاسرسی لري. هلته اصلي کمښت منظم عمده پلور، درجه بندي او زېرمه ده، نه واټن.
5
لرې پرتې غرنۍ سیمې یوې ساده بڼې ته اړتیا لري. په نورستان، نیمروز، فراه، غور، بامیان او دایکندی کې هر ځای کلنی له ⁦$198,000⁩ تر ⁦$2.4⁩ میلیونه پورې سوداګریز حساب لري. اونیز یا فصلي بازارونه، د څارویو ګرځنده لیلامونه او له ژمي مخکې د راټولولو ځایونه به دې ولایتونو ته تر دایمي ودانیو ښه خدمت وکړي.
6
زېرمه، نه ودانۍ، اصلي خنډ دی. د ژر خرابېدونکو محصولاتو لپاره سړه خونه په 17 ولایتونو کې توجیه لري، چې ننگرهار، کندهار، هرات، کندز او د کابل حوزې د باغدارۍ کمربند یې په کې شامل دي. وچ ګودام، د محصولاتو د وچولو ځای او معیاري تله هر ځای ته اړین دي. له دې امله چې د افغانستان یوازې شاوخوا 40٪ خلک د شبکې برېښنا لري (DABS، 2025) او په کال کې شاوخوا 300 لمریزې ورځې شته، د لمریزې انرژۍ او بیټرۍ سیستم د برېښنا اصلي حل دی.
7
دندې د بازار له دروازې هاخوا رسېږي. منځنۍ سناریو شاوخوا 6,546 مستقیمې دندې (سوداګر، بارګیر، تلونکي، پاکوونکي، ساتونکي، مدیران) او شاوخوا 10,474 غیرمستقیمې دندې په ټرانسپورټ، راټولولو، پروسس او بسته بندۍ کې رامنځته کوي. کورنۍ سوداګريز کاروبارونه په غالیو، ګنډلو، لبنیاتو او وچو مېوو کې د دې ګټې د ترلاسه کولو لپاره ځانګړو دوکانونو ته اړتیا لري.
8
دا شمېرې یوه منظمه بنسټیزه کرښه ده، نه وړاندوینه. سوداګریز حساب پر څلورو عواملو ولاړ دی: له سوداګریز پلوه د لاسرسي وړ تولیدکوونکې کورنۍ، د ګډون کچه (10٪، 20٪ یا 30٪)، د هرې ګډونوالې کورنۍ پلور (د کرنیز سیستم له مخې ⁦$600⁩ تر ⁦$1,150⁩) او له بازار څخه د کورنیو پېرود. هر یو یې د فرضیو په برخه کې مستند شوی او د ساحوي شواهدو په رارسېدو سره تازه کېدای شي.

راتلونکي ګامونه

په ساحه کې تایید. په هر ولایت کې دوه تر درې اونۍ ساحوي څېړنه د ځمکې، امنیت، د سوداګرو د لېوالتیا، موجودو اونیزو بازارونو او د ټولنې د ملاتړ په اړه، د هر ولایت له لومړي ځای څخه پیل.
له سیمه ییزو سوداګرو او کورنیو سوداګریزو کاروبارونو سره ډیزاین. فیسونه، د بازار ورځې او د دوکانونو وېش دې له سیمه ییزو سوداګرو او کورنیو سوداګریزو کاروبارونو سره وټاکل شي؛ ګودامونه او تلې دې د ګډو خدمتونو په توګه اداره شي.
د بنسټیزې کرښې تازه کول. د پلان جوړونې پارامترونه دې د بیو، مقدار او ګډون په اړه په ساحوي ارقامو بدل شي او ماډل دې بیا وچلول شي؛ دا کار یوازې څو دقیقې وخت نیسي.

د ولایتونو مشخصات

په هر ولایت کې دوه تر درې وړاندیز شوي ځایونه، د نقشې، پوښښ سیمې، محصولاتو، زیربنایي اړتیاوو، سوداګریز حساب او دندو سره.

ولایت ولټوئ

ډاونلوډ

کړنلاره، فرضیې او سرچینې ←